Het is eenzaam aan de top…
De avonturen van voormalig medewerker van de Amerikaanse inlichtingendienst (of moeten we zeggen: afluisterdienst?) Edward Snowden in de transitzone op Moskous’ internationale vliegveld, verworden steeds meer tot een bizarre soap. Persoonlijk krijg ik het, als brave Hendrika, al benauwd als ik alleen maar denk aan de uitzichtloze situatie waarin Snowden zich willens en wetens heeft gemanoeuvreerd.
Maar niet alleen Snowden probeert op dit moment weg te komen uit Rusland. Sterker nog, de Russische luchtvaartmaatschappij Aeroflot zou waarschijnlijk reeds failliet zijn zonder alle landverhuizers. De meest spectaculaire en recente emigrant is de vooraanstaande liberale econoom Sergej Goeriev. Goeriev was tot eind mei rector van de economische hogeschool in Moskou en deed vorig jaar samen met anderen onderzoek naar de veroordeling van Chodorkovski, in opdracht van toenmalig president Medvedev (oordeel: de veroordeling was onterecht). Hoogstwaarschijnlijk vanwege dat onderzoek en vanwege Goerievs’ kritische kanttekeningen bij het economisch beleid van president Poetin, werd hij dit voorjaar zo onder druk gezet door het Russische OM, dat hij begin juni naar Parijs vluchtte. Zijn (Russische) vrouw is daar reeds hoogleraar.
In feite startte de Russische emigratiegolf al direct na de val van de Sovjet-Unie in 1991, toen de grenzen open gingen. Maar wie het karakter van de verschillende emigratiegolven bekijkt krijgt een heel aardig beeld van ‘de stand van Rusland’, en dat stelt niet gerust. In het Wilde Oosten van de jaren negentig, waarin voormalige partijfunctionarissen en criminelen samen de failliete communistische buit verdeelden, waren het vrouwen en beter opgeleiden die, door middel van resp. man dan wel werk, in ‘het Westen’ terecht probeerden te komen. Beide groepen, vrouwen en beter opgeleiden, maakten ook deel uit van de latere golven, die dus in omvang groeiden.
Met de komst van Poetin vond er een ‘afrekening’ plaats met, en onder, de oligarchen en andere maffiabazen. Gevolg was onder meer ‘Londongrad’ , dat nu buiten Rusland de meeste rijke Russen lijkt te huisvesten.
Even leek het toen bergopwaarts te gaan met Rusland, het midden- en kleinbedrijf kwam op tezamen met maatschappelijke bewegingen, oppositiepolitici, intellectuelen en wetenschappers, die de jonge Russische democratie een nieuwe impuls gaven.
Maar vanaf het opnieuw aantreden van Poetin vorig jaar liep het mis. Net als iedere heerser die zijn houdbaarheidsdatum heeft overschreden, lijkt Poetin nog slechts gepreoccupeerd met het behoud van de eigen troon ten koste alles en iedereen, lees: Rusland en de Russen. Dit heeft tot de meest schadelijke emigratiegolf tot nu toe geleid, namelijk die van ondernemers met middelgrote bedrijven, en nu dus zelfs van aan het regime gelieerde intellectuelen.
Als klap op de emigratievuurpijl werd onlangs bekend dat Poetins’ eigen dochter liever bij ons in Voorschoten woont dan in de buurt van haar papasja. Het ontbreekt er nog maar aan dat Loedmila (die naar verluidt zelf om de scheiding van Poetin heeft gevraagd) zich bij haar voegt.
…gelukkig heeft Volodja zijn trouwe Koni nog.
Foto: Anorak
