IJskoude zaken
Terwijl de hele wereld bezorgd kijkt naar de onrust in de olierijke Arabische wereld, bevindt het toekomstige energiestrijdperk zich een paar duizend kilometer noordelijker. Daar, rondom de Noordpool, bevindt zich naar schatting 13% van de nog niet ontdekte olievoorraden ter wereld, voor gas zou dit zelfs bijna eenderde zijn. Door afnemende voorraden olie en gas en de toenemende vraag, uit vooral India en China, zal het energietekort de komende decennia steeds nijpender worden. Geen wonder dus dat de landen rond het Arctisch gebied, Rusland en de V.S. voorop, nu al volop bezig zijn deze wateren te confisqueren en exploreren.
Rusland is zeer rijk bedeeld, omdat het in het Noorden grenst aan de olie- en gasrijke Karazee en Barentszee, die worden gescheiden door het eiland Nova Zembla. In de Barentszee ligt ook het Sjtokmanveld, dat naar schatting 3,7 biljoen m³ gas bevat, genoeg om de EU zeven jaar lang van gas te voorzien. Bovendien ligt het olierijke schiereiland Jamal aan de Karazee (zie: illustratie onderaan).
Deze week werd weer eens duidelijk dat het Russische staatsoliebedrijf Rosneft zich in de strijd om de exploratie van het Arctisch gebied gedraagt als een schijnbaar lichtzinnige maar uitermate geslepen del, die haar vele vrijers gerafineerd tegen elkaar uitspeelt. Happig op de mogelijke bruidschat, spelen die vrijers -BP (Brits), Shell (Brits-Nederlands) en Total (Frans)- dat spel echter graag mee.
Van Rosneft loopt er een directe lijn naar premier Poetin, via diens vice-premier en vertrouweling Igor Setsjin (zie mijn blog: 23 december 2010). Officieel is Setsjin deze week, op verzoek van president Medvedev (zie mijn blog: 1 april), afgetreden als voorzitter van de Raad van Directeuren van Rosneft. Maar als vice-premier verantwoordelijk voor de energiesector, blijft hij hier de ´grijze kardinaal´.
Deze week verklaarde Rosneft zijn onwankelbare liefde voor het Britse BP waar het gaat om het exploreren van de Karazee. Begin dit jaar gunde Rosneft BP het recht op deze exploratie, in ruil voor aandelen in het Britse bedrijf. Maar omdat Rosneft het lonken niet kon laten, liet het begin februari weten dat het ook met Total en het Amerikaanse Exxon Mobile onderhandelde over exploratie in het Arctisch gebied. Bovendien nodigde het ook Shell uit om te komen praten. Nu ligt de hele zaak weer open, omdat dissidente Russische aandeelhouders van de reeds bestaande joint-venture TNK-BP, met succes een voorlopig rechterlijk verbod op de overeenkomst tussen Rosneft en BP hebben geëist.
Rusland heeft de Westerse bedrijven hard nodig, omdat het zelf de hoogwaardige technologie ontbeert die nodig is voor diepwaterboringen. Bovendien is Rusland´s energiestrategie erop gericht om voet aan de grond te krijgen in het Westen. BP, Shell en de andere Westerse energiebedrijven kijken op hun beurt met begerige ogen naar de energierijkdommen rond de Noordpool.
Door zijn tactiek van verdeel en heers, lijkt Rusland zijn vrijers echter straffeloos te kunnen ringeloren. En, betoverd door de belofte van de zwarte goudmijn, laten de Westerse bedrijven dat gebeuren. Al in 2006 werd Shell door het Kremlin gedwongen om haar meerderheidsbelang in het gasproject Sachalin-2, in het Russisch verre oosten, af te staan aan Gazprom. En Gazprom-dochter Novatek speelt momenteel hetzelfde spel op Jamal. Novatek exploreert daar samen met Total de gasvelden, maar is nu op zoek naar een tweede deelnemer, waar bij het Statoil en Shell handig tegen elkaar uitspeelt.
Grote vraag is natuurlijk wat Nederland en de andere EU-landen waar Shell en de andere energiebedrijven zetelen, gaan doen. De EU probeert zich juist te ontrekken aan de Russische greep, door minder afhankelijk te worden van de Russische energieleveranties (rond een derde van het Europese gas komt uit Rusland). Het is natuurlijk één ding als je zoon een berekende knul is die een rijke del aan de haak probeert te slaan, maar als hij daarbij ook je huisraad verkoopt, is het misschien toch tijd om hem eens de oren te wassen.
Het Arctisch gebied (met rechts Rusland).
