Medvedev’s destabilisatiecampagne

Topman Gazprom en Poetin’s rechterhand Dmitrij Medvedev: een dikke bureaucraat

Topman Gazprom en Poetin’s rechterhand Dmitrij Medvedev: een dikke bureaucraat
De aanhoudende onrust in de Arabische wereld, leidt bij Russische politici, journalisten en deskundigen tot toenemende nerveusiteit. Zo werden er gisteren maar liefst ruim honderd demonstranten aangehouden, die in Moskou en Sint-Petersburg een anti-regeringsdemonstratie hielden.
En deze onlusten zijn misschien nog maar een voorproefje van wat de apparatsjiki (zoals de topbureacraten in de Sovjetttijd werden genoemd) te wachten staat. Want deze week kwam de geheel onverdachte Kremlin-denktank Het Centrum voor Strategische Studies, met een voor hun dociele doen “revolutionair” rapport. De Kremlin-onderzoekers verklaarden dat de Russische machthebbers hard op weg zijn hun legitimiteit te verliezen doordat ze de macht stilzwijgend aan elkaar doorgeven, terwijl vrije verkiezingen ontbreken. De auteurs van het rapport voorspellen dat mogelijk al begin herfst de ontevreden Russen massaal de straat op gaan.

Wellicht aangespoord door deze onheilsberichten, en de op de Kremlin-tv aanhoudende beelden van opstanden in de Arabische wereld, kwam de Russische president Medvedev deze week met twee ongehoorde staaltjes ‘lef.’ En dat, nadat hij met verassende rebelsheid vorige week al premier Poetin op de vingers had getikt, omdat die het Westerse militair ingrijpen in Libië bekritiseerde en afdeed als “een kruistocht.”

Het eerste plan waar de Russische president deze week mee kwam, is om, in het kader van een grote destalinisatiecampagne, alle ambtenaren te ontslaan die de misdaden van Stalin goedkeuren dan wel ontkennen. Als dit al was te controleren, zou het nog niet gaan, want dan zou Rusland minstens de helft van zijn staatsapparaat kwijt raken. Of nog erger, leger en geheime diensten, waar Stalin nog altijd op de meeste steun kan rekenen (op de treurige berooide bejaarden na die terugverlangen naar de tijden van vadertje Stalin), zouden een coupe plegen. Kortom, zonder het daadwerkelijk aanpakken van stalinistische denkbeelden, op scholen en in de media, zou destalinisatie uitlopen op destabilisatie.

Meer opzien baarde de Russische president met zijn revolutionaire voorstellen voor het terugdringen van het staatskapitalisme, dat hij onder zijn voorganger Poetin zo hondstrouw heeft helpen opbouwen.

Het meest vergaande voorstel is dat ministers en vice-premiers die nu vaak in de Raden van Directeuren (RvD) van de grote staatsbedrijven zitten (zie: tabel onderaan), plaats dienen te maken voor onafhankelijke directeuren. Dit, aldus Medvedev, om belangenverstrengeling te voorkomen. Ironisch genoeg was Medevdev in 2000, toen nog als hoofd van het Presidentieel Apparaat van de kersverse president Poetin, één van de eerste topfunctionarissen die als voorzitter van de RvD het roer overnam bij het grootste Russische bedrijf, Gazprom.

Natuurlijk moeten we de verfrissende liberale taal van Medvedev zien in het kader van de presidentverkiezingen volgend jaar. Dat neemt echter niet weg dat ze opmerkelijk zijn. Medvedev lijkt nu voor de tweede keer in twee weken zijn leermeester Poetin aan te vallen, en dit keer niet alleen de woorden van Poetin maar, veel serieuzer, de Poetin-clan. Want, daar is zo ongeveer iedereen het wel over eens, het terugdringen van de staatsinvloed in de grote bedrijven komt neer op het sluiten van de goudmijn voor Poetin en zijn getrouwen. Dus is Poetin misschien, net als Gaddafi, Libisch benauwd dat het einde van zijn macht en geld nabij is? En krijgen we dan toch nog een Russisch berengevecht in de aanloop naar de verkiezingen volgend jaar?

Je weet het natuurlijk nooit, maar ik denk dat de borsj niet zo heet wordt gegeten. Voorlopig blijft het, zoals altijd bij Medvedev, bij mooie vergezichten. Of zoals de Russische zakenkrant Kommersant fijntjes concludeerde: Ongeacht wie er president wordt in 2012, de politieke erfenis van Medevdev zal indrukwekkend zijn,… dat wil zeggen, als de regering onder Vladimir Poetin zonder treuzelen begint aan de uitvoering van de presidentiële instructies.

President Dmitrij Medvedev: lean and mean

Tabel Regeringsvertegenwoordigers in top Russische bedrijfsleven