Het wordt nooit wat met Rusland
Praat met een willekeurige Rus over zijn land en grote kans dat hij al snel zegt: ‘Het wordt nooit wat met ons.’ Die fatalistische Russische blik verklaart voor een belangrijk deel waarom corruptie, incompetentie en armoede Rusland blijven teisteren. Afgelopen week overleed op 72-jarige leeftijd Viktor Tsjernomyrdin, die van 1992-1998 premier van Rusland was. Tsjernomyrdin heeft zichzelf echter onsterfelijk gemaakt met een in Rusland gevleugelde uitspraak over dat Russische fatalisme: ‘Het was de bedoeling dat het beter zou worden, maar alles bleef bij het oude.’
Na de val van de Sovjet Unie in 1991 werd de gedreven economische hervormer Jegor Gajdar premier. Hij moest met zijn team van jonge liberalen het land gaan moderniseren. Maar ook hij kreeg de Russen niet in beweging. Al snel schoof toenmalig president Boris Jeltsin premier Gajdar opzij ten gunste van de apparatsjik Viktor Tsjernomyrdin.
Ondanks zijn bijna rebelse uitspraak, was Tsjernomyrdin een loyale dienaar van president Jeltsin, hoewel die zich steeds meer ontpopte als een corrupte en beschonken ’tsaar.’ De nieuwe premier werd zelfs lange tijd als de opvolger van Jeltsin gezien. Hij leidde de privatisering van de grote Russische staatsbedrijven, die voor een appel en een ei in handen kwamen van oligarchen die trouw beloofden aan Jeltsin.
Tsjernomyrdin zelf was de opperbaas van de olie- en gassector. Hij had als ingenieur in deze branche gewerkt en werd onder Jeltsin’s voorganger, Michail Gorbatsjov, minister van Olie en Gas. Tijdens Gorbatsjov’s perestrojka veranderde Tsjernomyrdin het ministerie van Gas in het tot op heden machtigste bedrijf van Rusland, Gazprom. Tsjernormyrdin werd de eerste topman van dit staatsbedrijf.
Hoewel vooral bekend door bovenstaande uitspraak, grossierde Tsjernomyrdin in aforismen, die veelal op hetzelfde neerkwamen als zijn gevleugelde woorden: ‘Bij ons in Rusland ontbreekt eeuwig dat wat nodig is,’ ‘We gaan door met doen wat we al de hele tijd doen’, ‘En dit hebben ze niet gedaan, en dat niet bevredigend opgelost’. Maar ondanks al deze hardop verkondigde kritische uitspraken leek Tsjernomyrdin, net als zijn kameraden in het Kremlin, in stilte te denken: ‘Het wordt nooit wat met Rusland, dus laat ik maar zo goed mogelijk voor mijzelf zorgen.’
