Allereerst wil ik de vrouwen onder u natuurlijk hartelijk feliciteren met de Internationale Vrouwendag! In Rusland is deze, van oorsprong feministische dag, namelijk verworden tot en soort Moederdag, waarbij vrouwen worden gefeliciteerd en bloemen van mannen krijgen.

‘Hier lieverd heb je bloemen, en nou terug naar het aanrecht!’

Daarnaast wil ik even een huishoudelijke mededeling doen. Zoals de meesten van u wellicht al is opgevallen, heb ik de frequentie van mijn blog teruggeschroefd van wekelijks naar tweewekelijks. Vanwege overige werkdrukte lukt het mij namelijk helaas niet meer wekelijks een stuk voor deze blog te schrijven.

Dat wil overigens niet zeggen dat er weinig interessants gebeurt in Rusland. Integendeel, er speelt momenteel zoveel bijzonders dat ik niet meer weet waar te beginnen. Dus ik begin maar bij het meest bizarre en tragische: het proces tegen de ‘Dode Ziel’ Sergej Magnitskij en zijn voormalige baas en inmiddels fel Kremlinbestrijder, Amerikaans investeerder William Browder. Achtergrond voor dit bizarre proces is de Amerikaanse Magnitskij-wet, die bepaald dat hogere Russische ambtenaren betrokken bij de dood van Magnitskij niet naar de VS mogen reizen. Dat Gogol zijn Dode Zielen schreef in de 19e eeuw laat de continuïteit van de tragische Russische geschiedenis zien.

Voor wie het niet heeft gevolgd, Magnitskij was accountant bij de Russische tak van Browder’s investeringsfirma Hermitage Capital. Beetje naïef en te hebberig kocht Browder via dit bedrijf aandelenpakketten in machtige Russische staatsbedrijven als Gazprom en de Sberbank, waar hij vervolgens zijn invloed probeerde te vergoten door de corruptie aan te pakken. Natuurlijk liep dat fout af en het eerste slachtoffer van de Russische Belastingdienst, politie en justitie was Magnitskij die in het gevang werd gegooid en daar (waarschijnlijk door de slechte behandeling) stierf in 2009.

De auteur van de verhalen van Ollie B. Bommel en Tom Poes, Marten Toonder, heeft ooit het verhaal ‘Het Platmaken’ geschreven. In dit verhaal willen de Prols, onverzorgde platte lieden (duidelijk een verwijzing naar communistische “proletariërs”) iedereen die ” praatjes heeft” platmaken. Het komt mij steeds meer voor dat de Russische president Poetin, in navolging van andere lang zittende dictatoren -neem de deze week overleden Hugo ‘Bolivar’ Chavez- door angst voor machtsverlies gedreven, steeds wanhopiger probeert om zijn groeiende leger tegenstanders “plat te maken”. Iedereen moet gewoon “plat”, ongeacht of het gaat om de idealistische demonstranten die roepen om meer democratie, de groeiende Russische middenklasse die meer rechtszekerheid en minder corruptie eist, homoseksuelen die meer vrijheden vragen of middelgrote Russische en buitenlandse ondernemers die pleiten voor een daadwerkelijke vrije markt.

Heel wijs en veelzeggend vond ik het commentaar op de rechtszaak tegen Magnitskij van oud rechter van het Russisch Constitutioneel Hof Tamara Morsjakova. Deze keurige mevrouw zei tegen de BBC dat het vervolgen van dode zielen onwettig is en de deur openzet voor uitwassen. Want als processen tegen mensen die zijn overleden worden toegestaan, kan er een eindeloze rij zaken worden aangespannen tegen mensen die niet alleen mond- maar zelfs morsdood zijn. Daardoor, gaf Morsjakova fijntjes aan, kunnen de Russische justitie en politie, om hun eigen straatje schoon te vegen, deze Dode Zielen met alle vermeende wandaden overladen die ze maar willen.

Russisch onderzoeksjournaliste Julia Latynina, die ik een paar jaar geleden interviewde voor de Groene Amsterdammer (artikel vindt u onder publicaties) merkte op dat lachen het enige is wat overblijft als je met zoveel Kafkaeske gebeurtenissen wordt geconfronteerd. Vandaar dat, zoals mij altijd weer opvalt, ironie de kern uitmaakt van de eeuwig getormenteerde Russische ziel.

Vrouwe Justitia: ik zie niks, dus maakt mij niet uit of ze dood zijn of niet. (www.proza.ru)