Zoek de verschillen.
Foto: https://mayday.rocks
De belangrijkste overeenkomst tussen Poetin en Trump is dat ze de realiteit in hun land niet meer willen of kunnen zien. In het geval van Trump observeren we dit verlies aan realiteitszin dezer dagen in zijn waandenkbeeld dat hij de Amerikaanse presidentsverkiezingen heeft gewonnen, terwijl hij inmiddels een roepende in de woestijn is. In Poetins Rusland blijkt dit uit de begroting voor 2021-2023, die eind november werd goedgekeurd door het Russische parlement. Helaas voor de Russen vertrekt Trump wel, maar blijft Poetin zitten.
Oppervlakkig gezien ziet het er allemaal rooskleurig uit, zoals alles in Poetins Rusland. Na een officieel (lees: dus in werkelijkheid hoger) begrotingstekort van -3,9% in 2020, voorspelt de Russische begroting meer dan 3% groei in 2021 en in de jaren daarna. In het verlengde daarvan zou het begrotingstekort snel teruglopen. Die fikse groei is gebaseerde op de verwachting van een gestaag oplopende olieprijs vanaf 2021. De gasprijs is hiervan afgeleid. Na twintig jaar Poetin is Rusland nog altijd een olie- en gasjunk, dus de Russische begroting berust vooral op deze inkomsten. En dat, in samenhang met de endemische corruptie, is precies waarom het fout loopt in Rusland.
Voor 2021 gaat de begroting uit van een olieprijs van $ 43,50 per vat. Dat is op het eerste gezicht zelfs aan de conservatieve kant, omdat de olieprijs nu hoger staat. Waar het Ministerie van Financiën geheel aan voorbij gaat, is het feit dat de olieprijs, sinds een piek medio 2014 van rond de $ 115 per vat alsmaar daalt. Sinds dit voorjaar is vooral de coronacrises, oftewel de economische recessie, daaraan debet. Maar in wezen versnelt de coronacrises slechts de overgang van fossiele brandstoffen naar duurzame brandstoffen, als gevolg van de wereldwijde klimaatdoelstellingen. Het Kremlin blijft echter doelbewust wedden op het verkeerde paard, omdat Poetin de hem bij de KGB met de paplepel ingegoten repressieve politiek niet wil laten varen. Met de deelname aan de gaspijplijn Nord Stream, die loopt van Rusland naar Duitsland, is Nederland overigens een trouwe steunpilaar voor het Kremlin.
Wat de val van de olieprijs zo desastreus maakt voor de Russische economie, is de ermee gepaard gaande vrije val van de roebel. Kregen wij in 2010 nog rond de 41 roebel voor een euro, inmiddels is dit ruim het dubbele: 88 roebel! Voor de dollar zijn deze cijfers resp. 31 en 72 roebel. Als gevolg van de dalende olieprijs en de val van de roebel, ziet Rusland dit jaar een daling van maar liefst 40% in de dollarinkomsten! Op het eerste gezicht zou je denken dat dit geen verschil maakt, omdat mensen in Rusland met roebels betalen. Maar, zoals mijn Russische vrienden zien als ze boodschappen doen: daalt de roebel, dan stijgen de prijzen in Rusland. Dat is ook niet zo gek, want de Russische bakker mag dan wel brood verkopen uit Russische granen en wellicht gemaakt op Russische machines, maar hij wil wel een Samsung, Apple, of in het beste geval een Huawei mobiele telefoon. En die komt uit het buitenland, dus daarvoor moet hij meer roebels neertellen. Algemener gesteld bestaat de helft van de Russische import uit machines en technologie voor bedrijven en consumenten, die Rusland zelf niet kan maken.
Poetin in Wonderland
Voorspelt de roze bril voor de olieprijzen dus al weinig goeds voor de haalbaarheid van de begroting, en dus de toekomst van de Russen, nog erger wordt het als we kijken naar de uitgaven voor de gezondheidszorg. Volgens de Russische begroting is de coronacrises op 1 januari volledig opgelost. Sterker nog, het kan volgens het Kremlin een stuk minder met de toch al abominabele gezondheidszorg in Rusland de komen jaren. In 2021 wordt er maar liefst 11% bezuinigd op deze uitgaven! Ook in de twee jaar daarna gaan de bezuinigingen door.
Hier leeft het Kremlin werkelijk in wonderland. Ondanks dat Poetin met veel aplomb afgelopen augustus het Russische Spoetnik V vaccin aankondigde, zijn dochter had zich volgens hem al laten inenten, maakt Rusland momenteel de diepste coronacrises mee sinds afgelopen maart. De laatste weken slaat Rusland record op record wat betreft het aantal besmettingen en doden. Sterker nog, het internet wordt overspoeld met schrijnende video’s van doden en zieke mensen in aftandse ziekenhuisgangen, waarvan het verplegend personeel niet meer weet wat het er mee aan moet.
Alsof een ongezonde en krimpende bevolking al niet erg genoeg is voor de welvaart van Rusland, wordt er ook bezuinigd op het eveneens onder Poetin uitgeholde onderwijs, oftewel op het menselijk kapitaal waaraan landen die het wel goed doen hun vooruitgang danken. Vandaar dat Rusland ernstig achterblijft bij ontwikkelde landen, alsmede bij China. Dit betekent tevens dat Rusland afhankelijk blijft van buitenlands technologie. En in dit coronajaar zagen we eens te meer: wie de tech heeft, heeft de toekomst.
Tot overmaat van ramp is 28% van de uitgaven in de begroting geheim. Bovendien blijft dit geheime deel maar groeien in de laatste jaren. Veelal gaat her hierbij om uitgaven voor defensie en voor de veiligheidsdiensten, die de steeds ontevredenere bevolking onder de duim moeten houden.
Inspiratie uit Wit-Rusland?
De dalende olieprijs, en als gevolg daarvan de ingestorte roebel, tezamen met de coronacrises en de Westerse sancties, maken dus dat de begroting voor komende jaren niet alleen kariger is, maar zelfs gebouwd op drijfzand. Een uitweg uit deze stagnatie zou zijn dat Poetin niet meer het repressieve en militaire apparaat, maar de economie en burgers voor laat gaan. Dat zou vereisen dat hij afscheid neemt van zijn ambitie om de Russische invloedssfeer in de voormalige Sovjetlanden en daarbuiten te handhaven, ten koste van een nieuwe Koude Oorlog met het Westen. In eigen land zou dit betekenen dat hij een einde maakte aan de endemische corruptie, waardoor zijn rijke oligarchen, topambtenaren en veiligheidsmensen stelen van de gewone Russen. Dat zou op zijn beurt weer als gevolg hebben dat het Kremlin zou moeten overleggen met de democratische gezinde oppositie. U snapt het natuurlijk al, dat Poetin deze verlichte koers kiest is net zo waarschijnlijk als dat Geert Wilders moslims omarmt en pleit voor een Nederland waarin iedereen welkom is.
Niet voor niets wordt de ‘late Poetin’ daarom steeds meer vergeleken met Brezjnev en diens tijdperk van ‘stagnatie’. Tezamen met de leider, zakte toen ook de Sovjeteconomie steeds meer door de hoeven. De spannende vraag is of de Russen Poetins verval zullen afwachten of dat ze, geïnspireerd door de Wit-Russische opstand, hun leider zelf op de knieën zullen dwingen.
