Siemens-Russia, The Movie (foto: Omroep Beieren)
Een film zal er wel niet komen, maar het nieuwste Duits-Russische fraudeschandaal, leest als een financiële thriller. Nog maar drie jaar geleden was het de Duitse kanjer Siemens, één van de wereldleiders op technologie- gebied, die in Rusland door de Wereldbank aan de kant werd gezet vanwege corruptie bij het infrastructurele Moscow Urban Transport Project. Dit keer heeft het Duitse OM een zaak aangespannen tegen energiebedrijf EnBW. Dit bedrijf is de kleine broer van de leidende Duitse energieondernemingen RWE (partner van Gazprom en mede-eigenaar van ‘onze Essent,’ dat daarmee tevens in Russische handen is), Eon en Wintershall. De laatste twee zitten samen Gazprom, en de Nederlandse Gasunie, in het consortium van de Russisch-Duitse Nord Stream-pijpleiding.
Het verhaal is simpel, hoewel je je wel afvraagt hoe bedrijfsleiders zo dom kunnen zijn. In 2001 maakte het toenmalig hoofd van EnBW, Gerhard Goll, bij het bezoek aan een Duitse kerncentrale kennis met de Rus Andrej Bykov, die zich presenteerde als lobbyist voor Duitse bedrijven die zaken wilden doen in Rusland. Bykov zou afkomstig zijn uit de Russische geheime dienst KGB. Alleen al dat laatste feit zou voor Goll genoeg reden moeten zijn geweest om deze dubieuze spion-ritselaar links te laten liggen. Maar het omgekeerde gebeurde, in een jaar tijd ontving Bykov maar liefst een kleine € 11 miljoen euro voor het leggen van contact tussen EnBW. EnBW wilde zich ontwikkelen tot grote gasleverancier in Duitsland, en Bykov bracht het bedrijf in contact met het Russische energieconcern Rosneft (waar de rechterhand van Poetin en eveneens voormalig KGB’er, vice-premier Igor Sechin, de scepter zwaaide). De deal draaide echter op niets uit.
Schijnbaar kennen ze in Duitsland niet het spreekwoord van de ezel en de steen, want de volgende leider van EnBW, Utz Claassen, huurde Bykov in 2005 opnieuw in. Dit keer om voor een grijpstuiver van…€ 120 miljoen euro “ff” wat uraniumleveranties uit Rusland te regelen. Maar ook hier kwam niets van terecht, waarop EnBW een zaak aanspande tegen Bykov, het eist de € 120 euro terug vanwege het uitblijven van succes. Bykov daagde op zijn beurt EnBW, omdat hij beweert dat de € 120 miljoen wederom niets meer dan bemiddelingskosten zijn voor het regelen van gasleveranties.
Maar de juridische jacht op de € 120 miljoen, trok de aandacht van het Duitse OM, dat nu een strafzaak heeft aangespannen tegen EnBW. Het OM vermoedt dat EnBW via Bykov smeergeld heeft betaald aan Russische bedrijven om zo overeenkomsten binnen te slepen met ‘de Russen,’ om zo eerlijke concurrenten voor te blijven. En dat mag niet. Vandaar dat er nu een strafzaak tegen EnBW loopt.
Het is natuurlijk moeilijk te geloven dat de grote broers van EnBW, Eon en RWE, niet de nodige miljarden euro’s hebben betaald aan Gazprom en Poetin&Co om hun zaken met Rusland te smeren. Als ervaren multinational weten zij immers ook: bent u in Rusland, doe als de Russen. In die gevallen zijn de Duitse belangen echter zo groot, dat het de vraag is of het Duitse OM de kans krijgt dit ooit aan het licht te brengen. Maar Most hoopt op die alles onthullende documentaire, van een Duitse Michael Moore ofzo: Die Deutsch-Russische Connection, die schwarze kassen Deutschen Grossbetrieben geöffnet.
