Cruciaal begrotingsjaar
Door werkdrukte was ik er helaas niet aan toegekomen tijdig de Russische Begroting 2016 te bespreken, juist nu dat nationale huishoudboekje, vanwege de Russische economische crisis, zo interessant is. Want kan Rusland straks de ambtenarensalarissen nog wel betalen, en de pensioenen? En als dat niet het geval is, zijn de Russen dan nog steeds zo blij met Poetin’s veldslagen in Oekraïne en Syrië?
Maar, wat blijkt? De vertraging maakt niets uit, sterker nog, twee maanden in 2016 worstelt het Kremlin nog steeds met de uitgaven voor 2016, en vooral de inkomsten die daarvoor nodig zijn. De Begroting 2016 is, kort gezegd, een gatenkaas. Door de dalende olieprijs, van het hoogtepunt van $ 115 medio 2014, tot ongeveer $ 35 nu, is het nationale huishoudboekje in het slop geraakt. Iedere dollar minder betekent namelijk een verlies van circa $ 1 miljard voor de Russische staatskas, dus rekent u maar uit.
Begin dit jaar zagen we een herhaling van wat we begin 2015 zagen (onder aan deze blog vindt u de link naar mijn verhaal daarover). Er was een keurige begroting, maar die ging uit van een olieprijs van $ 50 per vat en een roebelkoers van 61 voor $ 1. De inkt was nog niet droog of de olieprijs dook in januari tot onder de $ 30 per vat. Inmiddels is de olieprijs weer wat gestegen, tot ± $ 35 per vat, maar dat is nog altijd laag, en voor één dollar krijgt u nu maar liefst 75 roebel. De malaise is duidelijk zichtbaar in het Russisch nationaal inkomen, dat bedroeg begin 2014 nog zo’n $ 2100 miljard. Naar schatting van het Russische ministerie van Financiën zal dit in 2016 uitkomen op $1100 miljard (-48%!).
Gevolg van dit alles is een typisch Russische oplossing, namelijk een begroting van het type: we zien wel waar het schip strandt. In de begroting voor 2016 was uitgegaan van 13,7 biljoen roebel (bij huidige koers: $ 200 miljard) aan inkomsten en 16 bilj. rbl. ($ 235 milj.) aan uitgaven, dat zou een tekort opleveren van -3% van het nationaal inkomen (het BBP). Omdat de inkomsten dus met zo’n $ 15 miljard ($ 35 per vat i.p.v. $ 50) tegenvallen, heeft de regering nu bedacht dat er een crisisplan komt. Dat omvat op papier 827,42 miljard rbl ($ 11 miljard) maar wat blijkt, bijna de helft daarvan (393 miljrd rbl) moet nog ergens gevonden worden. Reeds in de originele begroting 2016 is voorzien dat Ruslands’ nationale Reservefonds dit jaar voor twee derde wordt opgebruikt en zal slinken van 3,4 bilj. rbl. ($ 50 miljard) op 1 januari dit jaar tot 1,05 bilj. rbl. ($ 14 milj) eind 2016. Duidelijk is dat het crisisplan een extra greep in de reserves vereist, en niet alleen in het Reservefonds maar ook in het Nationaal Welvaartsfonds, dat de pensioenen moet waarborgen. Als het zo doorgaat, raakt Rusland naar verwachting in 2017 of 2018 door zijn reserves heen
De geïmproviseerde begroting laat zien dat Poetin ervoor kiest om door te gaan op de doodlopende weg van een kostbare agressieve buitenlandpolitiek ten koste van een gezonde economie. Daarmee zet hij niet alleen het levenslot van de Russen op het spel, maar dat van de hele wereld. Met zijn militaire avonturen in Oekraïne en Syrië probeert Poetin namelijk krampachtig zijn uiterste houdbaarheidsdatum, die hij al lang heeft overschreden, te rekken. En wel tot de presidentsverkiezingen in 2018. Hoe hij dat wil doen, terwijl het geld opraakt en het volk begint te morren, werd vandaag duidelijk. Poetins’ rechterhand Sergej Ivanov, hoofd van Poetin’s Presidentiële Apparaat en voormalig KGB-collega (hij is zelfs generaal, terwijl Poetin slechts kolonel is), riep in het openbaar de zogenoemde siloviki, de mensen in uniform (in Rusland politie, leger, OM en veiligheidsdiensten) op om, in aanloop naar de parlementsverkiezingen in september dit jaar, ‘destabilisatie’ te voorkomen. Verwacht u dus nog meer economische ellende en grotere repressie in Rusland, totdat…het Kremlin ook de siloviki niet meer kan betalen. Dan zien we, honderd eeuw na 1917, misschien de nieuwe ‘Russische Revolutie’, waar voormalig oligarch en Poetin-vijand No. 1, Michail Chodorkovski, voor pleit vanuit Londen.
