‘Krijg nou wat!’ (foto= Oeljoekajev)
Zo desastreus als de verkiezing van Trump voor de Amerikanen lijkt, zo veelbelovend zag het eruit voor het afnemen van de hoogoplopende spanningen met Rusland. Alsof het om een kussengevecht ging, bespraken steeds meer journalisten en politici de laatste tijd de mogelijkheid van een Derde Wereldoorlog. De kans op een gewapend conflict is dan ook levensgroot doordat, nog afgezien van het Syrië-verhaal, de Navo steeds meer troepen stationeert in de Baltische republieken, dus aan de grens van Rusland. Poetins Rusland reageert daar namelijk weer op met eigen spierballenvertoon, zoals het laten rondvliegen van bommenwerpers nabij de grenzen met de Baltische republieken en het met veel bombarie overbrengen van kernraketten naar de Russische enclave Kaliningrad.
In het beste geval, als Trump daadwerkelijk kiest voor het door hem bepleite isolationisme en terughoudendheid wat betreft de NAVO, kan dat leiden tot het afnemen van de spanningen met Rusland, waardoor ook de kans op oorlog afneemt. Als Trump zich dan bovendien ontpopt als een Poetinvriend en de Amerikaanse sancties, en mogelijk die van de EU, worden afgeschaft, krijgt Poetin een gouden kans om uit het politieke en economische moeras te komen dat hij eigenhandig heeft veroorzaakt door de agressie in Oekraïne en de annexatie van de Krim in 2014. Het Kremlin zou zich dan tevreden kunnen stellen met het behoud van de Krim en eindelijk kunnen beginnen aan de hoognodige economische hervormingen. Daarmee zou Poetin de huidige negatieve spiraal kunnen doorbreken, waarin anti-Westerse agressie in woord en daad ten koste gaat van de opbouw van de economie. Poetin zou, als hij deze “Trumpcard” (troefkaart) aanpakt, dan zijn draagvlak niet langer hoeven te ontlenen aan het bang maken van de bevolking met boeman Amerika. De Russen zouden hem in dat geval namelijk van harte steunen, omdat hij hen meer welvaart en veiligheid brengt.
Maar helaas,…het spraakmakende nieuws deze week dat de Russische minister van Economische Zaken, Aleksej Oeljoekajev, is gearresteerd, doet vermoeden dat Poetin deze unieke kans aan zich voorbij laat gaan en volgens “goed Russisch gebruik” zijn draagvlak liever handhaaft door de knoet dan door de wortel. Volgens het Russische Onderzoekscomité, onderdeel van het OM, werd Oeljoekajev afgelopen dinsdag gearresteerd, omdat hij $ 2 miljoen zou hebben afgeperst van het Russische staatsbedrijf Rosneft. Onder leiding van één van Poetins oudste bondgenoten, Igor Setsjin, is Rosneft sinds 2004 opgeklommen tot het grootste oliebedrijf ter wereld. Over de centrale rol van “grijze kardinaal” Setsjin in Poetins Kremlin in het algemeen, en de Russische energiesector in het bijzonder, kun u op deze blog meerdere verhalen vinden (zie: onder).
Waar het allemaal om draaide was de dubieuze overname door Rosneft van het oliebedrijf Basjneft (neft= olie). Afgelopen zomer besloot president Poetin dat Basjneft, dat door het Kremlin was “gedeprivatiseerd” in 2014 na het vervolgen van de toenmalige eigenaar, weer op de markt te koop zou worden aangeboden. Premier Medvedev en het economische blok in de regering, waaronder dus Oeljoekajev, waren ertegen dat Rosneft, immers ook een staatsbedrijf, deel zou nemen aan de privatisering van Basjneft. Maar al snel bleek dat juist alleen Rosneft de kans kreeg Basjneft te kopen, wat afgelopen oktober ook gebeurde.
Volgens het Onderzoekscomité is Oeljoekajev gearresteerd, omdat hij Rosneft, dus de machtige Setsjin, die wordt gedekt door Poetin, de genoemde $ 2 miljoen zou hebben afgeperst door te dreigen dat hij anders de overname van Basjneft zou verhinderen. Onafhankelijke Russische commentatoren kwamen daarop tot een eensluidende conclusie, die door één van hen kernachtig werd geformuleerd: ‘Als Oeljoekajev het durft op te nemen tegen Setsjin, dan is hij eerder rijp voor een psychiatrische inrichting dan voor de gevangenis.’
Wat deze arrestatie echter zo onheilspellend maakt, is dat de weinige wind die de meer liberale en economisch onderlegde Russische bewindspersonen nog in de zeilen hadden, nu volledig lijkt te worden weggeblazen door de voorstanders, -veelal net als Poetin afkomstig uit de veiligheidsdiensten,- van een (semi-)dictatuur in Rusland. Om te beginnen gaat het gros van de onafhankelijke Russische journalisten er vanuit dat Setsjin zelf een voormalig KGB’er is. Daarbij komt dat het bewijsmateriaal tegen Oeljoekajev afkomstig is van het hoofd van de veiligheidsdienst van Rosneft, die “toevallig” afgelopen augustus vanuit de veiligheidsdienst FSB overstapte naar Rosneft.
De “Stalinesque” zuivering van het liberaal-economische blok in de Russische regering ten gunste van de autoritaire haviken doet daarom vermoeden dat zelfs een Poetinvriendelijke Trump Ruslands economische teloorgang en afglijden naar een dictatuur niet meer kan tegenhouden. Rest ons slechts te hopen dat het ongeleide narcistische projectiel Trump en macho Poetin niet met elkaar in botsing komen. Ik kijk uit naar hun eerste ontmoeting!
Eerdere verhalen over Rosneft en Setsjin
Rosneft sleept oorlogsbuit binnen
