Tijd om ‘m te smeren?

Terwijl Europa en Amerika in crisis verkeren vanwege alle schuldproblemen, en in Egypte, Libië en Syrië de onrust maar blijft, aanhouden, lijkt Rusland momenteel een oase van rust. Lijkt…want in Rusland is een stille revolutie gaande, met mogelijk grote gevolgen voor de toekomst van het land.

Volgens de Russische Rekenkamer zijn in de afgelopen drie jaar 1,25 miljoen Russen geëmigreerd. Sinds het uitbreken van de Russische Revolutie, toen rond de twee miljoen Russen emigreerden, is de vlucht uit Rusland niet meer zo massaal geweest. Opvallend is dat de huidige golf emigranten vooral bestaat uit ondernemers en mensen uit de middenklasse. De rijkste en meest omstreden ondernemers komt u tegen in Londen, maar de meeste Russen lijken de voorkeur te geven aan Duitsland, inmiddels wonen daar vier miljoen Russisch sprekende inwoners.

De voornaamste reden voor de vlucht van ondernemers is de rechteloosheid in Rusland, waardoor ze vogelvrij zijn en niet weten of ze morgen nog wel ‘in business’ zijn. Zo zag een Moskouse handelaar van Russische pannenkoekjes (blini) dat zijn kiosk werd ‘omsingeld’ door mobiele toiletten, nadat hij had geweigerd zijn opbrengsten te delen met de verantwoordelijke stadsdeel-ambtenaren. Deze ondernemer is inmiddels met zijn gezin en blinies naar buurland Oekraïne verhuist.

Emigreren is zo `populair´ dat inmiddels de blog ´Tijd om ´m te smeren´ is gestart (pora-valit.livejournal).Russen die weg willen, of al zijn vertrokken, wisselen daarop praktische informatie uit.

De openingsfoto op de blog spreekt boekdelen (zie: boven). We zien daarop de uitvinder van de helikopter, Sikorskij, die na de Russische Revolutie met zijn ontwerpen vluchtte naar Amerika. In 1939 voerde hij daar deze eerste helikoptervlucht uit.

Zoals Sikorskij onschatbare kennis, en daarmee kapitaal, wegvoerde uit Rusland, zo is ook de huidige emigratiestroom een enorme economische aderlating voor Rusland. In geldtermen bedroeg de kapitaalvlucht uit Rusland vorig jaar maar liefst rond de € 25 miljard, oftewel 2,5% van het Russische nationaal inkomen. Concreet beteken dit dat de Russisch modernisatie en welvaart worden afgeremd, en dat de baboesjka´s, proletariërs, en andere mindervermogenden Russen het de komende jaren nog moeilijker zullen krijgen.

Alarmerend is wat dat betreft ook dat emigratiegolven in Rusland doorgaans volgen op een crisis, -zoals de Russische Revolutie en het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in de jaren tachtig-negentig,- of daaraan voorafgaan. De huidige schijnbare rust in Rusland is daarom mogelijk bedriegelijk. Ook de opmerking deze week van de Russische minister van Financiën Koedrin, dat Rusland het de komende jaren wel eens moeilijk zou kunnen krijgen, vanwege de dalende olieprijs, voorspelt weinig goeds voor de achterblijvers. Wellicht dat we dan ook, als over één of twee jaar de storm in de Afrikaanse woestijnen wat is geluwd, een Siberische ‘mjetjel’ (sneeuwstorm) krijgen.